Deliller köyünün kuruluşu köy köken olarak oğuzların bozok koluna mensup avşar türkmenlerinin deliler obasındandır. Atalarımız yaklaşık 2 asır önce 19. yüzyılın başarında Anadolu’nun çeşitli yörelerinden gelerek bir kısmı şimdiki su yurtlağı mevkiine; bir kısmı da şu anda yerleşmiş bulunduğumuz yere göç etmiştir .
Deliller Köyü,çoğunluğu Nevşehir,Kırşehir,Çankırı,Kayseri illeri ve Palazobası köyünden gelen topluluklar olmak üzere toplam 11 kabineden oluşmuştur.Bu 11 kabineyi soyadlarına göre sınıflandırıp gösterecek olursak;
A. Nevşehir ili Daşdeller köyünden gelenler:
1.Kabile
a. OZAN’lar
b. YALIM’lar
c. KAYGILI’lar
2.Kabile
a ÖZKAN’lar
b. SOLMAZ’lar
c. SÖNMEZ’ler
d. ÖZER’ler
3. Kabile
TEKİNBAŞ’lar
4. Kabile
İÇÖZ’ler
5.Kabile
a. TOPRAK’lar
b. ÜNLÜER’ler
c. ÜNSAL’lar
d. ÜNAL’lar
6.Kabile
a. GÜRSES’ler
b. EKİCİ’ler
7.Kabile
a. BAŞARAN’lar
b. BAŞAR’lar
c. CANOĞLU’lar
d. ÇETİN’ler
e. ALAY’lar
B. Kırşehir’den gelenler:
8.Kabile
a. ÜSTÜN’ler
b. GÜVENİR’ler
c. GÜVEN’ler
d. ÜNLÜ’ler
C. Çankırı ilinden gelenler:
9. Kabile
ÜNVER’ler
D. Kayseri ilinden gelenler:
10.Kabile
GÜNAY’lar
E. Palazobası köyünden gelenler
11.Kabile
a. ŞENER’ler
b. UĞUR’lar
Deliller Köyü‘nde bu iki asır boyunca herkes hısımlık yönüyle birbirleriyle akraba olmuşlardır . Köyün yerleşkesi oluştuktan sonra atalarımız mahalle esasına göre ayrılmışlardır. bu mahalleler:
a. Sakallı Keçi
b. Mahmutlar
c. Öküzşağı
olmak üzere isimlendirilmişlerdir. Bu mahalleler günümüzde de yerini korumaktadır.
Deliller köyü Cumhuriyetin ilanının öncesinden başlayarak Cumhuriyetin ilk tıllarına kadar kısa bir süre ağalık yönetimi altında idare edilmiştir.Deliller köyünün bu ağası o zamanlar Koçhisar’ın köylerindeki 4 ağadan biri olan Sadık Ağa imiş.Kendisini soyadına göre tanıtmak istersek kendisinin TOPRAK’lardan olduğu bilinmektedir
Deliller köyünde bugüne kadar aşağıda isimleri yazılı olan kişiler muhtarlık yapmıştır:
1. Eyüp Ağa (kendisi GÜVEN’lerden olup köyde en uzun sre muhtarlık yapan kişidir
2. Mevlüt Onbaşı (kendisi GÜVEN’lerdendir)
3. Süleyman (Mulla) GÜNAY
4. Kazım TOPRAK
5. Çakır GÜRSES
6. Kazım TOPRAK
7. Dede TOPRAK
8. Erdal TOPRAK
9. Möhreli TEKİNBAŞ
10. Memili TOPRAK
11. Salih(Muzaffer) GÜVENİR
12. Erdal TOPRAK
13. Yusuf Başar(Mevcut Muhtar)
Bu muhtarların içersinde 3-4 dönem muhtarlık yapanlarda mevcuttur.Deliller Köyü ile ilgili bu bilgiler herhangi bir belgeye dayalı olmayıp , geçmişdeki büyüklerimden , bugün hayatta olan 80 yaşlarındaki büyüklerimden edindiğim ve kendi araştırmalarım sonucu oluşmuştur.
Deliller köyü kuruluşundan itibaren 1930 yılına kadar hiç göç vermeden yaşamlarını idame ettirmişlerdir. 1930 lu yılların başında yavaş yavaş köy nüfusunun artması yoksulluğun had safhaya gelmesiyle Deliller Köyü göç vermeye başlamıştır. Bu göç 1950 li yıllarda daha da artmış 1960 ve takip eden yıllarda ilkokulu bitiren her genç gerek tek başına gerekse aileleriyle birlikte iş,güç,sanat sahibi olmak için başta Ankara olmak üzere büyük şehirlere göç etmişlerdir. Bu göç 1980 li yılların sonuna kadar hızla devam etmiştir.
Cumhuriyetin ilk yıllarından 1960 lı yıllara kadar köy nüfusu 250 civarlarındayken 1980 li yılların sonunda bu sayı 60 70 lere kadar düşmüştür .
Tabi ki bu göçler nedeniyle başta Ankara olmak üzere yurdumuzun çeşitli yerlerinde köylülerimzin nüfus yoğunluğu artmıştır örneğin bugün Ankara da yaklaşık 300 hane oldugumuzu varsayarsak kaba bir hesapla 300x4 ortalama 1200 nüfus Ankara da ikamet etmektedir Anadolu’nun diğer yerleşim birimlerindeki köylülerimizi de hesaba katarsak köyümüzün tescilli nüfusunun 1500 civarında olduğunu söyleyebiliriz.
Ankara da ikamet edipte Deliller Köyü nüfusuna kayıtlı olan vatandaşlarımızın çoğunluğu ticaretle uğraşmakta olup nüfusun % 10 yakın bir kısmı da gerek memur gerekse işçi olarak kamuda çalışmaktadır.
Deliller Köyümüze 1990 ve mütakip yıllarda özellikle emekli hemşehrilerimizin az da olsa yaz aylarında köye geri dönüşü başlamıştır. Günümüz de kış aylarında köyde yaşayanların sayısı 40-50 lere kadar düşmektedir.
Hazırlayan:Zeki OZAN